NẤM BÔNG GÒN &
|
Chủ Nhật, 24 tháng 5, 2015
NẤM BÔNG GÒN & NHỮNG CÂU HỎI CHƯA LỜI ĐÁP
Mùa bông gòn nở
Vào những ngày cuối xuân chuẩn bị sang hè, những trái bông gòn chín nứt bông trắng xóa rơi xuống đất, bà cháu tôi lại dắt tay nhau đi nhặt từng trái bông gòn khô.
Cũng ngộ ghê, thường người ta trồng cây đa, cây bồ đề tán rộng để che mát nhưng nhà ngoại lại trồng cây bông gòn, mà ở quê ngoại, tôi cũng ít thấy trồng loại cây này. Vậy là 2 cây gòn trước ngõ như biểu tượng của quê ngoại trong lòng tôi. Hồi bé, cứ hè là mẹ lại gửi tôi về ngoại. Cứ thế tôi lớn dần theo những câu chuyện của bà dưới tán cây gòn. Lúc đó, nhà ngoại vẫn chưa có điện, tối ngủ phải dùng quạt giấy, cứ đầu hôm là bà lại mắc võng nằm đung đưa dưới gốc gòn cho mát, rồi tới khi sương xuống lạnh mới vào đi ngủ. Thích nhất những đêm trăng sáng, nằm nghe bà kể chuyện, nghe lúa non rì rào trong gió, bao nhiêu câu chuyện của bà cũng không làm tôi buồn ngủ. Mỗi buổi chiều, bà cháu lại đi nhặt những trái bông gòn chín rơi xuống đem về phơi cho thật khô rồi tách lấy phần bông trắng mịn như tuyết cất vào bao để làm gối. Chẳng biết vì cây bông gòn rất cao hay vì chỉ có 2 cây thôi nên người ta không thu hoạch như những cây khác, mà cứ chờ cho trái chín đều, tách vỏ theo những cơn gió mạnh rơi xuống đất.
Có hôm gió lớn trái rụng nhiều, cũng có hôm chẳng có cái nào. Vậy mà những ngày hè ở nhà ngoại, chiều nào tôi cũng lăng xăng chạy ra gốc gòn để xem có quả nào rơi lại nhặt. Để làm được một cái gối bông gòn phải cần rất nhiều bông, nhưng nằm êm vô cùng. Những chiếc gối “nhân” bông gòn tự tay bà may cho cả nhà, lâu lâu nhiều bông bà lại làm lại nhân cái gối. Lớn hơn, phải học nhiều, thời gian về ngoại ít đi, nhưng mỗi dịp hè về tôi vẫn giữ thói quen nhặt trái bông gòn cùng bà. Năm tôi vào đại học, món quà bà tặng tôi là chiếc gối bông gòn bà tự làm thật êm, lúc đó tôi nhận ra, bà đã già, tóc bà cũng bạc trắng. Nay về quê ngoại, cây gòn vẫn còn đó nhưng bà không còn nữa. Không còn ai nhặt những quả gòn rơi, trông nó cũng “già nua” hơn. Mỗi khi cây gòn trổ bông, tôi lại nhớ về bà, bắt chước bà đoán quả, nhưng mùa bông gòn sau, đã không còn ai cùng tôi đi nhặt trái bông gòn khô.
Cũng ngộ ghê, thường người ta trồng cây đa, cây bồ đề tán rộng để che mát nhưng nhà ngoại lại trồng cây bông gòn, mà ở quê ngoại, tôi cũng ít thấy trồng loại cây này. Vậy là 2 cây gòn trước ngõ như biểu tượng của quê ngoại trong lòng tôi. Hồi bé, cứ hè là mẹ lại gửi tôi về ngoại. Cứ thế tôi lớn dần theo những câu chuyện của bà dưới tán cây gòn. Lúc đó, nhà ngoại vẫn chưa có điện, tối ngủ phải dùng quạt giấy, cứ đầu hôm là bà lại mắc võng nằm đung đưa dưới gốc gòn cho mát, rồi tới khi sương xuống lạnh mới vào đi ngủ. Thích nhất những đêm trăng sáng, nằm nghe bà kể chuyện, nghe lúa non rì rào trong gió, bao nhiêu câu chuyện của bà cũng không làm tôi buồn ngủ. Mỗi buổi chiều, bà cháu lại đi nhặt những trái bông gòn chín rơi xuống đem về phơi cho thật khô rồi tách lấy phần bông trắng mịn như tuyết cất vào bao để làm gối. Chẳng biết vì cây bông gòn rất cao hay vì chỉ có 2 cây thôi nên người ta không thu hoạch như những cây khác, mà cứ chờ cho trái chín đều, tách vỏ theo những cơn gió mạnh rơi xuống đất.
Có hôm gió lớn trái rụng nhiều, cũng có hôm chẳng có cái nào. Vậy mà những ngày hè ở nhà ngoại, chiều nào tôi cũng lăng xăng chạy ra gốc gòn để xem có quả nào rơi lại nhặt. Để làm được một cái gối bông gòn phải cần rất nhiều bông, nhưng nằm êm vô cùng. Những chiếc gối “nhân” bông gòn tự tay bà may cho cả nhà, lâu lâu nhiều bông bà lại làm lại nhân cái gối. Lớn hơn, phải học nhiều, thời gian về ngoại ít đi, nhưng mỗi dịp hè về tôi vẫn giữ thói quen nhặt trái bông gòn cùng bà. Năm tôi vào đại học, món quà bà tặng tôi là chiếc gối bông gòn bà tự làm thật êm, lúc đó tôi nhận ra, bà đã già, tóc bà cũng bạc trắng. Nay về quê ngoại, cây gòn vẫn còn đó nhưng bà không còn nữa. Không còn ai nhặt những quả gòn rơi, trông nó cũng “già nua” hơn. Mỗi khi cây gòn trổ bông, tôi lại nhớ về bà, bắt chước bà đoán quả, nhưng mùa bông gòn sau, đã không còn ai cùng tôi đi nhặt trái bông gòn khô.
Cây bông gòn - bông gạo
Cây bông gạo, còn được gọi là cây bông gòn, cây gòn, cây bông lụa, cây bông Java, danh pháp khoa học hai phần : Ceiba pentandra, là một loài cây nhiệt đới thuộc bộ Cẩm quỳ (Malvales) và họ Cẩm quỳ (Malvaceae) nghĩa rộng, trước đây được tách ra trong họ riêng gọi là họ Gạo (Bombacaceae), có nguồn gốc ở Mexico, Trung Mỹ, Caribe, miền bắc Nam Mỹ và khu vực nhiệt đới miền tây châu Phi (phân loài Ceiba pentandra guineensis). Từ này còn được sử dụng để chỉ sợi thu được từ quả của nó. Nó có lẽ là loại cây linh thiêng trong thần thoại Maya. Nó còn có tên gọi là cây bông Java, bông gòn Java hay cây bông lụa.
Cây bông gạo ( bông gòn ) cao tới 60–70 m và có thân cây to lớn (đường kính tới 3 m) với các rễ phụ gia cố thêm. Thân cây và các cành lớn có nhiều gai lớn, cứng. Lá phức chứa 5-9 lá chét, mỗi lá chét dài tới 20 cm và tương tự như lá cọ (lá dạng chân vịt). Cây trưởng thành sinh ra khoảng vài trăm quả dài khoảng 15 cm mỗi quả. Quả chứa các hạt được bao bọc trong các sợi mịn có màu vàng là hỗn hợp của linhin và xenluloza. Quá trình thu hoạch và tách sợi rất tốn công sức và là công việc thủ công.
Cây bông gòn ( bông gạo )
Sợi của nó nhẹ, nổi trên nước, đàn hồi, dễ cháy và không thấm nước. Nó không thể xe thành sợi giống như chỉ nên được dùng làm chất nhồi cho các loại đệm, gối, bàn ghế, đồ chơi trẻ em và các lớp cách âm, cách nhiệt. Nó cũng đã từng được dùng nhiều trong các loại áo bông hay các đồ vật tương tự nhưng ngày nay đã được thay thế bằng các vật liệu tổng hợp nhân tạo. Hạt chứa dầu được sử dụng để nấu xà phòng và có thể làm phân bón.
Quả bông gòn nứt ra cho thấy có các sợi bên trong
Việc canh tác thu hoạch quy mô được thực hiện châu Á, chủ yếu là ở Java (từ đây mà có các tên gọi khác liên quan đến Java) và các nơi khác ở Indonesia, Malaysia, nhưng cũng có tại Philipin và Nam Mỹ.
Thân cây bông gòn ( bông gạo )
Sợi tương tự được tìm thấy trong quả của cây Bombax malabarica (cây bông lụa Ấn Độ, nó còn được gọi là cây bông gòn Ấn Độ) và sợi của nó có màu sẫm hơn cũng như không nhẹ như loại của cây bông gạo này.
Loài cây này là "quốc thụ" của Puerto Rico. Cây bông gạo cũng là một trong các chủ đề chính trong The Great Kapok Tree của Lynne Cherry.
Quả cây bông gòn
Quả cây bông gòn
Hoa cây bông gòn
Thông tin thêm:
Cây Bông gòn còn được gọi là cây Gòn. Cả hai từ "bông gòn" và "gòn" đều có nghĩa là những sợi tơ trắng, người Malaysia gọi là kapok, người Anh gọi là silk cotton. Đó là những sợi mịn, màu trắng, mọc ra từ lớp nội quả bì, kéo dài và quyện vào nhau, bao ôm lấy các hạt. Khi quả chín khô và nứt nẻ, từng túm sợi tơ này sẽ phát tán theo làn gió, mang theo những hạt màu đen, giúp cây truyền giống. Nhờ vậy cây mọc lan tự nhiên khá nhanh. Xuất phát từ đặc điểm quả chứa đầy sợi tơ đó, ở Malaysia người ta gọi nó là Kapok tree, người Pháp gọi là Kapokier, bois coton, người Mỹ gọi nó là Silk Cotton tree, người Java gọi là Java Cotton tree, Java kapok tree, Ceiba. Người Trung Hoa cho rằng đó là một loại sợi tốt và quý nên gọi là Cát bối, Cát bối miên,Cát bối mộc miên.
Quả cây bông gòn
Quả cây bông gòn
Đây là một loài cây gỗ lớn rụng lá theo mùa, có nguồn gốc ở Trung Mỹ và Nam Mỹ, cũng có thể cả Tây châu Phi. Cây mang nhiều đặc điểm thực vật học gần với Bông gạo, Pơ-lăng… nên được xếp cùng họ Bông gạo – Bombacaceae với các loài đó (cũng có tác giả cho rằng nó thuộc họ Bông – Malvaceae). Nó nằm trong chi Ceiba, với tên loài là Ceiba pentandra (trong đó pentandra có nghĩa là 5 nhị). Cây mang lá kép chân vịt 5-9 lá chét. Hoa thường nở trước khi lá mới xuất hiện. Hoa mẫu 5, cánh hoa màu trắng kem hay hồng nhạt. Quả nang lớn, mọc thỏng, vỏ quả mỏng, ruột quả lớn chứa toàn sợi, khi khô tự khai.
Do sợi quả của nó không hút ẩm, mềm mại, màu sáng trông khá tinh khiết, nhẹ, nổi được trên nước, đàn hồi khá mạnh, không bị xe thành búi như sợi bông vải, nên đã được con người sử dụng vào nhiều mục đích khác nhau như làm các lớp cách nhiệt, cách điện, nhồi thú bông, nệm trải giường, lót ghế, chăn đắp, gối… Hạt bông gòn chứa nhiều dầu, sử dụng được cho việc sản xuất xà phòng. Nước sắc vỏ thân được dùng cho lợi tiểu, kích dục, điều trị chứng đau răng, và cả cho tiêu chảy thể II. Gỗ của Bông gòn nhẹ, mềm, dễ gia công. Nhiều nơi dùng gỗ của những cây Bông gòn cổ thụ, có kich cỡ lớn, để làm ca-nô. Từ đó, cây Bông gòn đã được di thực vào các vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới hầu khắp trái đất, đặc biệt là châu Á. Nó đã sớm trở thành cây trồng kinh tế ở nhiều nơi như Java, Indonesia, Malaysia, Philippines và Nam Mỹ. Trong đó, Java là nơi phát triển mạnh nhất.
Ở Việt Nam, không rõ nó được nhập trồng tự bao giờ, nhưng có lẽ đã rất lâu rồi, hơn cả thế kỉ về trước và có mặt hầu khắp các vùng sinh thái. Ở Huế, có khá nhiều cây đã bước vào tuổi "thất thập cổ lai hi" hoặc hơn thế nữa. Hiện nay, một số đường phố ở Huế vẫn tồn tại nhiều cây cổ thụ. Nơi có số lượng cá thể nhiều nhất ló lẽ là cuối đường Huỳnh Thúc Kháng, đầu đường Đào Duy Anh.
Trong thực tế, Bông gòn có nhiều dạng. Dạng thân không gai, vỏ cành nhánh và thân non đều có màu xanh; Dạng thân và cành có nhiều gai thô, cành già và thân già có màu xám nâu; Dạng thân cành không gai, cành già và thân già có màu xám nâu, lá nhỏ, dày, trông tựa cây Chân chim, tán lá gọn… Ở công viên Hoàng Thành, dọc theo đường Lê Huân, đoạn gần cửa Chưởng Đức, có 3 cây thuộc dạng thứ ba, có thân thon, thẳng, dáng dấp đẹp, cây cao khoảng trên dưới 20 m.
Thân cây gòn loại cây có gai
Hoa cây bông gòn
Cây tái sinh bằng hạt và chồi đều khỏe, do vậy tốc độ phát triển cá thể khá nhanh. Nhiều trường hợp, người dân cắt cành cắm làm trụ hàng rào hoặc làm choái cho cây nông nghiệp leo, sau một thời gian, cành đã phát triển thành một cây mới. Khi cây bị chặt hạ chừa lại phần gốc, các chồi ngủ được đánh thức, sinh trưởng rất nhanh. Nếu không bị xử lí tiếp thì sau một thời gian ngắn, gốc cây đó đã tái tạo một cây mới có hằng chục cành mọc đứng. Có thể lợi dụng đặc điểm này, dùng nó làm vật liệu trồng phân tán hoặc tập trung ở những nơi thích hợp để thu sản phẩm, đồng thời phòng hộ chống xói mòn đất và che chắn cho hệ thống cây trồng nông nghiệp. Ở các đô thị, theo tôi nghĩ, không nên để cây Bông gòn phát triển thái quá, nếu không muốn nói là phải hạn chế trồng và phát triển. Như nhiều người đã thấy, đến mùa quả chín, khô và nứt nẻ, tơ sợi của nó phát tán lung tung làm ảnh hưởng vẻ mỹ quan đô thị. Hàng Bông gòn ở đường Huỳnh Thúc Kháng và Đào Duy Anh luôn làm cho mặt đường và mặt nước dòng sông Đông Ba trắng xóa vào mùa quả khai, trông rất phản cảm, là một ví dụ điển hình.
Hoa cây bông gòn
Hoa cây bông gòn
Hoa cây bông gòn
Hoa cây bông gòn
Quả cây bông gòn
Chi Bông Gòn
Chi Bông gòn (danh pháp khoa học: Ceiba) là tên gọi để chỉ một chi với một vài loài cây thân gỗ lớn trong một số khu vực nhiệt đới, bao gồm Mexico, Trung và Nam Mỹ, Bahamas, Caribe, Tây Phi và Đông Nam Á. Một số loài có thể cao tới 70 mét hoặc hơn thế, với thân cây thẳng, nói chung ít tạo cành nhánh, tán lá lớn, trải rộng và các rễ "gia cố" có thể cao hơn chiều cao của một người lớn đứng thẳng. Loài được biết đến và trồng nhiều nhất là cây bông gòn (Ceiba pentandra).
Quan điểm của các nhà thực vật học gần đây là đưa chi Chorisia vào trong chi Ceiba, sẽ làm tăng số lượng loài được chấp nhận từ 10 lên tới 20 hoặc nhiều hơn và đặt toàn bộ chi mới trong họ Cẩm quỳ.
Các loài thuộc chi Ceiba bị ấu trùng của một số loài thuộc bộ Cánh vẩy (Lepidoptera) phá hoại, như Bucculatrix ceibae chỉ phá hoại chi này.
Loài cây thuộc chi này có lẽ là cây trung tâm trong thần thoại Maya, trong đó người ta cho rằng ngọn của nó cao tới tận trời và nó là trụ chống đỡ bầu trời.
Ceiba không nên nhầm lẫn với tên gọi bản địa ceibo (Erythrina crista-galli - tên Việt: vông kê), một loại cây mà hoa của nó là quốc hoa của Argentina, Uruguay và Guatemala.
Cây bông gạo, còn được gọi là cây bông gòn, cây gòn, cây bông lụa, cây bông Java, danh pháp khoa học hai phần : Ceiba pentandra, là một loài cây nhiệt đới thuộc bộ Cẩm quỳ (Malvales) và họ Cẩm quỳ (Malvaceae) nghĩa rộng, trước đây được tách ra trong họ riêng gọi là họ Gạo (Bombacaceae), có nguồn gốc ở Mexico, Trung Mỹ, Caribe, miền bắc Nam Mỹ và khu vực nhiệt đới miền tây châu Phi (phân loài Ceiba pentandra guineensis). Từ này còn được sử dụng để chỉ sợi thu được từ quả của nó. Nó có lẽ là loại cây linh thiêng trong thần thoại Maya. Nó còn có tên gọi là cây bông Java, bông gòn Java hay cây bông lụa.
Cây bông gạo ( bông gòn ) cao tới 60–70 m và có thân cây to lớn (đường kính tới 3 m) với các rễ phụ gia cố thêm. Thân cây và các cành lớn có nhiều gai lớn, cứng. Lá phức chứa 5-9 lá chét, mỗi lá chét dài tới 20 cm và tương tự như lá cọ (lá dạng chân vịt). Cây trưởng thành sinh ra khoảng vài trăm quả dài khoảng 15 cm mỗi quả. Quả chứa các hạt được bao bọc trong các sợi mịn có màu vàng là hỗn hợp của linhin và xenluloza. Quá trình thu hoạch và tách sợi rất tốn công sức và là công việc thủ công.
Cây bông gòn ( bông gạo )
Sợi của nó nhẹ, nổi trên nước, đàn hồi, dễ cháy và không thấm nước. Nó không thể xe thành sợi giống như chỉ nên được dùng làm chất nhồi cho các loại đệm, gối, bàn ghế, đồ chơi trẻ em và các lớp cách âm, cách nhiệt. Nó cũng đã từng được dùng nhiều trong các loại áo bông hay các đồ vật tương tự nhưng ngày nay đã được thay thế bằng các vật liệu tổng hợp nhân tạo. Hạt chứa dầu được sử dụng để nấu xà phòng và có thể làm phân bón.
Quả bông gòn nứt ra cho thấy có các sợi bên trong
Việc canh tác thu hoạch quy mô được thực hiện châu Á, chủ yếu là ở Java (từ đây mà có các tên gọi khác liên quan đến Java) và các nơi khác ở Indonesia, Malaysia, nhưng cũng có tại Philipin và Nam Mỹ.
Thân cây bông gòn ( bông gạo )
Sợi tương tự được tìm thấy trong quả của cây Bombax malabarica (cây bông lụa Ấn Độ, nó còn được gọi là cây bông gòn Ấn Độ) và sợi của nó có màu sẫm hơn cũng như không nhẹ như loại của cây bông gạo này.
Loài cây này là "quốc thụ" của Puerto Rico. Cây bông gạo cũng là một trong các chủ đề chính trong The Great Kapok Tree của Lynne Cherry.
Quả cây bông gòn
Quả cây bông gòn
Hoa cây bông gòn
Thông tin thêm:
Cây Bông gòn còn được gọi là cây Gòn. Cả hai từ "bông gòn" và "gòn" đều có nghĩa là những sợi tơ trắng, người Malaysia gọi là kapok, người Anh gọi là silk cotton. Đó là những sợi mịn, màu trắng, mọc ra từ lớp nội quả bì, kéo dài và quyện vào nhau, bao ôm lấy các hạt. Khi quả chín khô và nứt nẻ, từng túm sợi tơ này sẽ phát tán theo làn gió, mang theo những hạt màu đen, giúp cây truyền giống. Nhờ vậy cây mọc lan tự nhiên khá nhanh. Xuất phát từ đặc điểm quả chứa đầy sợi tơ đó, ở Malaysia người ta gọi nó là Kapok tree, người Pháp gọi là Kapokier, bois coton, người Mỹ gọi nó là Silk Cotton tree, người Java gọi là Java Cotton tree, Java kapok tree, Ceiba. Người Trung Hoa cho rằng đó là một loại sợi tốt và quý nên gọi là Cát bối, Cát bối miên,Cát bối mộc miên.
Quả cây bông gòn
Quả cây bông gòn
Đây là một loài cây gỗ lớn rụng lá theo mùa, có nguồn gốc ở Trung Mỹ và Nam Mỹ, cũng có thể cả Tây châu Phi. Cây mang nhiều đặc điểm thực vật học gần với Bông gạo, Pơ-lăng… nên được xếp cùng họ Bông gạo – Bombacaceae với các loài đó (cũng có tác giả cho rằng nó thuộc họ Bông – Malvaceae). Nó nằm trong chi Ceiba, với tên loài là Ceiba pentandra (trong đó pentandra có nghĩa là 5 nhị). Cây mang lá kép chân vịt 5-9 lá chét. Hoa thường nở trước khi lá mới xuất hiện. Hoa mẫu 5, cánh hoa màu trắng kem hay hồng nhạt. Quả nang lớn, mọc thỏng, vỏ quả mỏng, ruột quả lớn chứa toàn sợi, khi khô tự khai.
Do sợi quả của nó không hút ẩm, mềm mại, màu sáng trông khá tinh khiết, nhẹ, nổi được trên nước, đàn hồi khá mạnh, không bị xe thành búi như sợi bông vải, nên đã được con người sử dụng vào nhiều mục đích khác nhau như làm các lớp cách nhiệt, cách điện, nhồi thú bông, nệm trải giường, lót ghế, chăn đắp, gối… Hạt bông gòn chứa nhiều dầu, sử dụng được cho việc sản xuất xà phòng. Nước sắc vỏ thân được dùng cho lợi tiểu, kích dục, điều trị chứng đau răng, và cả cho tiêu chảy thể II. Gỗ của Bông gòn nhẹ, mềm, dễ gia công. Nhiều nơi dùng gỗ của những cây Bông gòn cổ thụ, có kich cỡ lớn, để làm ca-nô. Từ đó, cây Bông gòn đã được di thực vào các vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới hầu khắp trái đất, đặc biệt là châu Á. Nó đã sớm trở thành cây trồng kinh tế ở nhiều nơi như Java, Indonesia, Malaysia, Philippines và Nam Mỹ. Trong đó, Java là nơi phát triển mạnh nhất.
Ở Việt Nam, không rõ nó được nhập trồng tự bao giờ, nhưng có lẽ đã rất lâu rồi, hơn cả thế kỉ về trước và có mặt hầu khắp các vùng sinh thái. Ở Huế, có khá nhiều cây đã bước vào tuổi "thất thập cổ lai hi" hoặc hơn thế nữa. Hiện nay, một số đường phố ở Huế vẫn tồn tại nhiều cây cổ thụ. Nơi có số lượng cá thể nhiều nhất ló lẽ là cuối đường Huỳnh Thúc Kháng, đầu đường Đào Duy Anh.
Trong thực tế, Bông gòn có nhiều dạng. Dạng thân không gai, vỏ cành nhánh và thân non đều có màu xanh; Dạng thân và cành có nhiều gai thô, cành già và thân già có màu xám nâu; Dạng thân cành không gai, cành già và thân già có màu xám nâu, lá nhỏ, dày, trông tựa cây Chân chim, tán lá gọn… Ở công viên Hoàng Thành, dọc theo đường Lê Huân, đoạn gần cửa Chưởng Đức, có 3 cây thuộc dạng thứ ba, có thân thon, thẳng, dáng dấp đẹp, cây cao khoảng trên dưới 20 m.
Thân cây gòn loại cây có gai
Hoa cây bông gòn
Cây tái sinh bằng hạt và chồi đều khỏe, do vậy tốc độ phát triển cá thể khá nhanh. Nhiều trường hợp, người dân cắt cành cắm làm trụ hàng rào hoặc làm choái cho cây nông nghiệp leo, sau một thời gian, cành đã phát triển thành một cây mới. Khi cây bị chặt hạ chừa lại phần gốc, các chồi ngủ được đánh thức, sinh trưởng rất nhanh. Nếu không bị xử lí tiếp thì sau một thời gian ngắn, gốc cây đó đã tái tạo một cây mới có hằng chục cành mọc đứng. Có thể lợi dụng đặc điểm này, dùng nó làm vật liệu trồng phân tán hoặc tập trung ở những nơi thích hợp để thu sản phẩm, đồng thời phòng hộ chống xói mòn đất và che chắn cho hệ thống cây trồng nông nghiệp. Ở các đô thị, theo tôi nghĩ, không nên để cây Bông gòn phát triển thái quá, nếu không muốn nói là phải hạn chế trồng và phát triển. Như nhiều người đã thấy, đến mùa quả chín, khô và nứt nẻ, tơ sợi của nó phát tán lung tung làm ảnh hưởng vẻ mỹ quan đô thị. Hàng Bông gòn ở đường Huỳnh Thúc Kháng và Đào Duy Anh luôn làm cho mặt đường và mặt nước dòng sông Đông Ba trắng xóa vào mùa quả khai, trông rất phản cảm, là một ví dụ điển hình.
Hoa cây bông gòn
Hoa cây bông gòn
Hoa cây bông gòn
Hoa cây bông gòn
Quả cây bông gòn
Chi Bông Gòn
Chi Bông gòn (danh pháp khoa học: Ceiba) là tên gọi để chỉ một chi với một vài loài cây thân gỗ lớn trong một số khu vực nhiệt đới, bao gồm Mexico, Trung và Nam Mỹ, Bahamas, Caribe, Tây Phi và Đông Nam Á. Một số loài có thể cao tới 70 mét hoặc hơn thế, với thân cây thẳng, nói chung ít tạo cành nhánh, tán lá lớn, trải rộng và các rễ "gia cố" có thể cao hơn chiều cao của một người lớn đứng thẳng. Loài được biết đến và trồng nhiều nhất là cây bông gòn (Ceiba pentandra).
Quan điểm của các nhà thực vật học gần đây là đưa chi Chorisia vào trong chi Ceiba, sẽ làm tăng số lượng loài được chấp nhận từ 10 lên tới 20 hoặc nhiều hơn và đặt toàn bộ chi mới trong họ Cẩm quỳ.
Các loài thuộc chi Ceiba bị ấu trùng của một số loài thuộc bộ Cánh vẩy (Lepidoptera) phá hoại, như Bucculatrix ceibae chỉ phá hoại chi này.
Loài cây thuộc chi này có lẽ là cây trung tâm trong thần thoại Maya, trong đó người ta cho rằng ngọn của nó cao tới tận trời và nó là trụ chống đỡ bầu trời.
Ceiba không nên nhầm lẫn với tên gọi bản địa ceibo (Erythrina crista-galli - tên Việt: vông kê), một loại cây mà hoa của nó là quốc hoa của Argentina, Uruguay và Guatemala.
Cây bông gòn ( bông gạo )
Sợi của nó nhẹ, nổi trên nước, đàn hồi, dễ cháy và không thấm nước. Nó không thể xe thành sợi giống như chỉ nên được dùng làm chất nhồi cho các loại đệm, gối, bàn ghế, đồ chơi trẻ em và các lớp cách âm, cách nhiệt. Nó cũng đã từng được dùng nhiều trong các loại áo bông hay các đồ vật tương tự nhưng ngày nay đã được thay thế bằng các vật liệu tổng hợp nhân tạo. Hạt chứa dầu được sử dụng để nấu xà phòng và có thể làm phân bón.
Quả bông gòn nứt ra cho thấy có các sợi bên trong
Việc canh tác thu hoạch quy mô được thực hiện châu Á, chủ yếu là ở Java (từ đây mà có các tên gọi khác liên quan đến Java) và các nơi khác ở Indonesia, Malaysia, nhưng cũng có tại Philipin và Nam Mỹ.
Thân cây bông gòn ( bông gạo )
Sợi tương tự được tìm thấy trong quả của cây Bombax malabarica (cây bông lụa Ấn Độ, nó còn được gọi là cây bông gòn Ấn Độ) và sợi của nó có màu sẫm hơn cũng như không nhẹ như loại của cây bông gạo này.
Loài cây này là "quốc thụ" của Puerto Rico. Cây bông gạo cũng là một trong các chủ đề chính trong The Great Kapok Tree của Lynne Cherry.
Quả cây bông gòn
Quả cây bông gòn
Hoa cây bông gòn
Thông tin thêm:
Cây Bông gòn còn được gọi là cây Gòn. Cả hai từ "bông gòn" và "gòn" đều có nghĩa là những sợi tơ trắng, người Malaysia gọi là kapok, người Anh gọi là silk cotton. Đó là những sợi mịn, màu trắng, mọc ra từ lớp nội quả bì, kéo dài và quyện vào nhau, bao ôm lấy các hạt. Khi quả chín khô và nứt nẻ, từng túm sợi tơ này sẽ phát tán theo làn gió, mang theo những hạt màu đen, giúp cây truyền giống. Nhờ vậy cây mọc lan tự nhiên khá nhanh. Xuất phát từ đặc điểm quả chứa đầy sợi tơ đó, ở Malaysia người ta gọi nó là Kapok tree, người Pháp gọi là Kapokier, bois coton, người Mỹ gọi nó là Silk Cotton tree, người Java gọi là Java Cotton tree, Java kapok tree, Ceiba. Người Trung Hoa cho rằng đó là một loại sợi tốt và quý nên gọi là Cát bối, Cát bối miên,Cát bối mộc miên.
Quả cây bông gòn
Quả cây bông gòn
Đây là một loài cây gỗ lớn rụng lá theo mùa, có nguồn gốc ở Trung Mỹ và Nam Mỹ, cũng có thể cả Tây châu Phi. Cây mang nhiều đặc điểm thực vật học gần với Bông gạo, Pơ-lăng… nên được xếp cùng họ Bông gạo – Bombacaceae với các loài đó (cũng có tác giả cho rằng nó thuộc họ Bông – Malvaceae). Nó nằm trong chi Ceiba, với tên loài là Ceiba pentandra (trong đó pentandra có nghĩa là 5 nhị). Cây mang lá kép chân vịt 5-9 lá chét. Hoa thường nở trước khi lá mới xuất hiện. Hoa mẫu 5, cánh hoa màu trắng kem hay hồng nhạt. Quả nang lớn, mọc thỏng, vỏ quả mỏng, ruột quả lớn chứa toàn sợi, khi khô tự khai.
Do sợi quả của nó không hút ẩm, mềm mại, màu sáng trông khá tinh khiết, nhẹ, nổi được trên nước, đàn hồi khá mạnh, không bị xe thành búi như sợi bông vải, nên đã được con người sử dụng vào nhiều mục đích khác nhau như làm các lớp cách nhiệt, cách điện, nhồi thú bông, nệm trải giường, lót ghế, chăn đắp, gối… Hạt bông gòn chứa nhiều dầu, sử dụng được cho việc sản xuất xà phòng. Nước sắc vỏ thân được dùng cho lợi tiểu, kích dục, điều trị chứng đau răng, và cả cho tiêu chảy thể II. Gỗ của Bông gòn nhẹ, mềm, dễ gia công. Nhiều nơi dùng gỗ của những cây Bông gòn cổ thụ, có kich cỡ lớn, để làm ca-nô. Từ đó, cây Bông gòn đã được di thực vào các vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới hầu khắp trái đất, đặc biệt là châu Á. Nó đã sớm trở thành cây trồng kinh tế ở nhiều nơi như Java, Indonesia, Malaysia, Philippines và Nam Mỹ. Trong đó, Java là nơi phát triển mạnh nhất.
Ở Việt Nam, không rõ nó được nhập trồng tự bao giờ, nhưng có lẽ đã rất lâu rồi, hơn cả thế kỉ về trước và có mặt hầu khắp các vùng sinh thái. Ở Huế, có khá nhiều cây đã bước vào tuổi "thất thập cổ lai hi" hoặc hơn thế nữa. Hiện nay, một số đường phố ở Huế vẫn tồn tại nhiều cây cổ thụ. Nơi có số lượng cá thể nhiều nhất ló lẽ là cuối đường Huỳnh Thúc Kháng, đầu đường Đào Duy Anh.
Trong thực tế, Bông gòn có nhiều dạng. Dạng thân không gai, vỏ cành nhánh và thân non đều có màu xanh; Dạng thân và cành có nhiều gai thô, cành già và thân già có màu xám nâu; Dạng thân cành không gai, cành già và thân già có màu xám nâu, lá nhỏ, dày, trông tựa cây Chân chim, tán lá gọn… Ở công viên Hoàng Thành, dọc theo đường Lê Huân, đoạn gần cửa Chưởng Đức, có 3 cây thuộc dạng thứ ba, có thân thon, thẳng, dáng dấp đẹp, cây cao khoảng trên dưới 20 m.
Thân cây gòn loại cây có gai
Hoa cây bông gòn
Cây tái sinh bằng hạt và chồi đều khỏe, do vậy tốc độ phát triển cá thể khá nhanh. Nhiều trường hợp, người dân cắt cành cắm làm trụ hàng rào hoặc làm choái cho cây nông nghiệp leo, sau một thời gian, cành đã phát triển thành một cây mới. Khi cây bị chặt hạ chừa lại phần gốc, các chồi ngủ được đánh thức, sinh trưởng rất nhanh. Nếu không bị xử lí tiếp thì sau một thời gian ngắn, gốc cây đó đã tái tạo một cây mới có hằng chục cành mọc đứng. Có thể lợi dụng đặc điểm này, dùng nó làm vật liệu trồng phân tán hoặc tập trung ở những nơi thích hợp để thu sản phẩm, đồng thời phòng hộ chống xói mòn đất và che chắn cho hệ thống cây trồng nông nghiệp. Ở các đô thị, theo tôi nghĩ, không nên để cây Bông gòn phát triển thái quá, nếu không muốn nói là phải hạn chế trồng và phát triển. Như nhiều người đã thấy, đến mùa quả chín, khô và nứt nẻ, tơ sợi của nó phát tán lung tung làm ảnh hưởng vẻ mỹ quan đô thị. Hàng Bông gòn ở đường Huỳnh Thúc Kháng và Đào Duy Anh luôn làm cho mặt đường và mặt nước dòng sông Đông Ba trắng xóa vào mùa quả khai, trông rất phản cảm, là một ví dụ điển hình.
Hoa cây bông gòn
Hoa cây bông gòn
Hoa cây bông gòn
Hoa cây bông gòn
Quả cây bông gòn
Chi Bông Gòn
Chi Bông gòn (danh pháp khoa học: Ceiba) là tên gọi để chỉ một chi với một vài loài cây thân gỗ lớn trong một số khu vực nhiệt đới, bao gồm Mexico, Trung và Nam Mỹ, Bahamas, Caribe, Tây Phi và Đông Nam Á. Một số loài có thể cao tới 70 mét hoặc hơn thế, với thân cây thẳng, nói chung ít tạo cành nhánh, tán lá lớn, trải rộng và các rễ "gia cố" có thể cao hơn chiều cao của một người lớn đứng thẳng. Loài được biết đến và trồng nhiều nhất là cây bông gòn (Ceiba pentandra).
Quan điểm của các nhà thực vật học gần đây là đưa chi Chorisia vào trong chi Ceiba, sẽ làm tăng số lượng loài được chấp nhận từ 10 lên tới 20 hoặc nhiều hơn và đặt toàn bộ chi mới trong họ Cẩm quỳ.
Các loài thuộc chi Ceiba bị ấu trùng của một số loài thuộc bộ Cánh vẩy (Lepidoptera) phá hoại, như Bucculatrix ceibae chỉ phá hoại chi này.
Loài cây thuộc chi này có lẽ là cây trung tâm trong thần thoại Maya, trong đó người ta cho rằng ngọn của nó cao tới tận trời và nó là trụ chống đỡ bầu trời.
Ceiba không nên nhầm lẫn với tên gọi bản địa ceibo (Erythrina crista-galli - tên Việt: vông kê), một loại cây mà hoa của nó là quốc hoa của Argentina, Uruguay và Guatemala.
Thứ Bảy, 23 tháng 5, 2015
Cách phân biệt các loại vải thun
Hiện nay, ngoài thị trường có rất nhiều loại vải thun khác nhau, tạo ra sự nhầm lẫn cho khách hàng không am hiểu rõ về vải. Để giúp khách hàng có sự hiểu biết tốt hơn, qua đó có thể lựa chọn được một loại vải đúng với nhu cầu của mình, chúng tôi xin giới thiệu đến quý khách nguồn gốc, ưu nhược điểm cũng như cách phân biệt các loại vải thun thường gặp: Vải 100% cotton, vải 100% xơ polyester,
Vải Cotton 65/35 (Hay còn gọi là CVC hay 65/35),Vải cotton 35/65 (hay còn gọi là TC hay 35/65)
1. Vải 100% cotton
- Nguồn gốc: có nguồn gốc từ sợi quả bông.
- Ưu điểm của vải thun 100%cotton là hút ẩm rất tốt nên tạo cảm giác thoáng mát và thoải mái khi mặc
- Nhược điểm: dễ bị nhăn, giá thành cao
- Cách phân biệt:
- Khi nhìn vào bề mặt vải 100%cottton sẽ thấy sắc mầu hơi trầm, bề mặt nhẵn mịn, sờ vào mát tay
- Khi đốt vải 100%cotton sẽ cháy rất nhanh, có mùi như giấy cháy, tro vải có màu xám, mịn và tan nhanh.
- Khi cho vải 100%cotton vào nước vải sẽ thấm nước rất nhanh, diện tích loang nước rộng, khi vò nhẹ để lại vết nhăn.
2. Vải 100% PE
- Nguồn gốc: thành phần gồm 100% xơ polyester. Sợi này còn có tên gọi khác là sợi nylon.
- Ưu điểm của vải thun 100%PE là rễ nhuộm màu, giá thành hạ, ít nhăn
- Nhược điểm: hút ẩm rất kém, không thoáng mát nên tạo cảm giác nóng bức khi mặc
- Cách phân biệt:
- Khi nhìn vào bề mặt vải 100%PE thấy có độ sáng hơi bóng, nhìn kỹ bề mặt có nhiều lông nhỏ, sờ vào cảm giác nóng. Áo dùng vải 100%PE mặc lâu ngày bị xù lông.
- Khi đem đốt vải 100%PE bắt lửa kém, không cháy ngay mà xoắn vào thành cục (như khi đốt nylon). Khi cháy có mùi khét như mùi nylon cháy, tro vén thành cục lớn, không tan.
- Khi cho vải 100% PE vào nước sẽ thấm nước sẽ thấm rất chậm, vò không bị nhàu.
3. Vải Cotton 65/35 (Hay còn gọi là CVC hay 65/35)
- Nguồn gốc: đây là sợi pha giữa sợi cotton và sợi polyester theo tỉ lệ 65% xơ cotton và 35% xơ polyester.
- Ưu điểm: hút ẩm tốt, tạo cảm giác thoáng mát và thoải mái khi mặc, ít nhăn, giá thành thấp hơn vải 100% cotton chút ít.
- Nhược điểm: Giá thành vẫn cao
- Cách phân biệt:
- Dùng lửa đốt sẽ cháy nhanh, có chút mùi nhựa, tro gần như tan hết.
- Khi đem thấm nước sẽ thấm nhanh, vò nhẹ không bị nhàu.
4. Vải cotton 35/65 (hay còn gọi là TC hay 35/65)
- Nguồn gốc: đây là sợi pha giữa sợi cotton và sợi polyester theo tỉ lệ 35% xơ cotton và 65% xơ polyester.
- Ưu điểm: hút ẩm khá, khi mặc tương đối mát, ít nhăn, giá thành trung bình.
- Nhược điểm: Vải 35/65 thấm hút mồ hôi vừa phải, hơi nóng, không hoàn toàn thoải mái khi mặc
- Cách phân biệt:
- Dùng lửa đốt vải 35/65 sẽ cháy hơi chậm, có mùi nhựa, tro hơi vón cục, khi bóp không tan hết.
- Khi đem thấm nước sẽ thấm chậm, vò nhẹ không bị nhàu.
Thứ Năm, 21 tháng 5, 2015
Cách giặt chăn đệm thơm tho sạch sẽ
Chúng ta dành tới 1/3 cuộc đời để ngủ, vì vậy việc làm sạch giường chiếu, chăn màn thường xuyên là rất cần thiết để có những giấc ngủ ngon, an toàn cho sức khỏe.
1. Cách làm sạch đệm
- Rắc bột baking soda đều lên bề mặt đệm, để khoảng 30 phút rồi dùng máy hút bị hút sạch. Tấm đệm sẽ được khử hết mùi hôi và sạch bụi bặm. Các bạn cũng có thể sử dụng bột baking soda có mùi vanila hoặc oải hương, tuy nhiên không nên sử dụng quá nhiều vì mùi hương quá nồng sẽ khiến cho chúng ta bị đau đầu khi thức dậy.
- Để loại bỏ bụi bạn cũng có thể trải khăn ẩm lên bề mặt đệm rồi dùng gậy đập lên trên để bụi bay ra, bám vào chiếc khăn ẩm.
- Nếu đệm của bạn có vết ố hoặc vết bẩn thì có thể sử dụng nước xà phòng giặt pha loãng. Dùng một miếng mút (bọt biển) thấm vào nước xà phòng rồi chấm nhẹ lên vùng bị bẩn, sau đó sử dụng bàn chải đánh răng cọ đến khi vết bẩn được loại bỏ. Cuối cùng bạn lấy một chiếc khăn khô, sạch thấm nhiều lần để hút nước xà phòng ra. Có thể để đệm khô tự nhiên hoặc dùng máy sấy tóc làm khô.
- Nếu đệm của bạn có vết ố hoặc vết bẩn thì có thể sử dụng nước xà phòng giặt pha loãng. Dùng một miếng mút (bọt biển) thấm vào nước xà phòng rồi chấm nhẹ lên vùng bị bẩn, sau đó sử dụng bàn chải đánh răng cọ đến khi vết bẩn được loại bỏ. Cuối cùng bạn lấy một chiếc khăn khô, sạch thấm nhiều lần để hút nước xà phòng ra. Có thể để đệm khô tự nhiên hoặc dùng máy sấy tóc làm khô.
- Trong trường hợp bạn đã dùng nước xà phòng nhưng vết bẩn không hết, hãy thử dùng nước ô xy già để tẩy.
Cách bảo quản đệm:
- Để đệm luôn thơm tho, chúng ta nên mang ra ngoài phơi nắng định kỳ, chúng ta cũng nên thường xuyên thay ga cho đệm.
- Thỉnh thoảng hãy trở mặt đệm và trở đầu và đuôi đệm với nhau để giữ được độ bền và độ dày của đệm.
- Trong trường hợp đệm bị ẩm ướt chúng ta cần đem phơi hoặc sấy khô ngay.
- Hãy lên lịch hút bụi đệm hàng tuần để chỗ ngủ của bạn luôn sạch sẽ.
2. Cách giặt chăn, ga, gối
Các loại chăn, ga, gối dưới 7kg bạn hãy giặt bằng máy giặt. Ảnh minh họa: Internet
Để giặt chăn, ga, gối hiệu quả bạn cần chú ý những điểm sau:
- Thông thường các loại chăn ga gối thường nhẹ hơn 7kg vì thế bạn có thể dễ dàng tống chúng vào máy giặt nhà bạn và ấn nút.
- Với những loại chăn bông dày của mùa đông hay những loại chăn có ruột khác, ruột chăn thì bạn chỉ cần giặt 2-3 lần trong năm, thi thoảng mang ra phơi trong chỗ thoáng và bóng râm là được.
- Tùy vào số lượng vỏ chăn, vỏ gối, ga bạn có mà bạn có thể sắp xếp giặt 3 ngày một lần, nhưng không nên để quá một tuần. Cũng không nên giặt với số lượng lớn để chăn, ga, gối được giặt kỹ hơn.
- Bạn nên chọn chăn ga gối theo bộ như vậy chúng sẽ cùng màu sắc và dễ dàng giặt chung.
- Với chất liệu sợi tổng hợp ( xơ polyester) sẽ dễ dàng hơn cho bạn khi giặt giũ chúng. Bạn có thể giặt máy ở chế độ giặt mạnh, nhưng nên cho thêm nước xả để vải mềm hơn. Nếu chăn ga gối quá bẩn, bạn có thể giặt bằng nước nóng để tăng hiệu quả vệ sinh.
- Đối với chất vải cotton thường dễ bị sơ vải, dễ bị phai màu bạn nên giặt riêng để tránh làm ảnh hưởng đến những thứ khác, đồng thời cũng nên chọn chế độ giặt nhẹ tránh làm hư hỏng.
- Với chất liệu lụa, bạn nên giặt tay không nên dùng máy giặt. Khi giặt phải vò nhẹ tay, tránh ngâm trong nước quá lâu, không được vắt. Nếu bạn muốn khô nhanh nên dùng khăn khô để thấm nước.
- Đối với chăn gối bằng lông vũ cũng tương tự như lông thú, bạn nên giữ vệ sinh và hạn chế giặt. Việc giặt chăn gối lông vũ quá thường xuyên sẽ làm vỡ các cấu trúc lông và làm mất lớp dầu bảo vệ bên ngoài lông sẽ làm chăn ga gối mất đi hiệu quả sử dụng.
Hồng Nhung
Theo Yeutretho/Người Đưa Tin
Theo Yeutretho/Người Đưa Tin
Vihako nhập khẩu và phân phối xơ polyester 2D Solid Polyester Staple Fiber
Công ty cổ phần SX&TM Việt Hàn TLP(Vihako) cung cấp loại xơ polyester 2D Solid Polyester Staple Fiber
Thông tin về xơ polyester
Denier: 3D, 6D, 7D, 10D, 15D.
Length: 32mm, 38mm, 51mm, 64mm, 76mm, 102mm, 12
Length: 32mm, 38mm, 51mm, 64mm, 76mm, 102mm, 12
Price:
| 0 |
| Content: |
Denier: 2D
Length: 64mm
Luster: Raw Black
Packing: 250 270Kg/bale.
|
Để biết thêm về sản phẩm xơ polyester của chúng tôi xin vui lòng liên hệ : MS Thanh: 0936969959. Email:
vihakob@yahoo.com, website:http://vihako.com.vn để được tư vấn và lựa chọn được sản phẩm tốt nhất như mong muốn.
Thứ Tư, 20 tháng 5, 2015
Bông, xơ polyester
Sợi Polyester Staple là loại sợi được làm trực tiếp từ PTA & Meg hoặc mẫu vụn PET hoặc từ chai PET tái chế. PSF làm từ PTA & Meg hoặc mẫu vụn PET được biết đến như PSF nguyên chất và PSF làm từ chai PET tái chế được gọi là PSF tái chế.
PSF nguyên chất 100% thường đắt tiền hơn PSF tái sinh và hợp vệ sinh hơn. Sợi Staple Polyester được sử dụng rộng rãi trong xe sợi, dệt và khôgn dệt. PSF chủ yếu được dùng để nhồi gối và sofa. Nó cũng được sử dụng rộng rãi trong xe sợi để làm Spun Polyester Yarn mà sau đó sẽ có đan hoặc dệt thành vải.
Sợi Staple Polyester có nhiều Deniers khác nhau và chiều dài khác nhau. Chủ yếu là 1.4D, 1.5D, 3D, 6D, 7D, 15D và chiều dài là 32mm, 38mm, 44mm, 64mm. PSF chủ yếu là sản xuất ở Ấn Độ, Trung Quốc, Đài Loan, Indonesia, Việt Nam, Malaysia, và Hàn Quốc. Chúng tôi có thể cung cấp sợi Polyester Staple có chất lượng tốt nhất, từ các nhà sản xuất & các nhà cung cấp ở Ấn Độ, Trung Quốc, Đài Loan, Indonesia, Việt Nam, Malaysia, Hàn Quốc.
Viscose Staple Fiber (VSF)Sợi Viscose Staple (VSF) trong tự nhiên, phân rã sinh học có đặc tính tương tự như bông là lấy từ bột gỗ hoặc bột giấy cotton. Là một loại bông sơ cực kỳ linh hoạt và dễ dàng pha trộn. Sợi Viscose Staple được sử dụng rộng rãi trong nhà máy dệt, vật liệu quần áo, dệt may và những ứng dụng không dệt.
Viscose Staple Fiber (VSF) chủ yếu có Deniers 1.2D, 1.4D, 1.5D với chiều dài 32mm đến 36mm. Nó có màu trắng & nhiều màu sắc khác và được đóng gói thành kiện. Chúng tôi có thể cung cấp cho Quý khách tất cả các sản phẩm Viscose Staple Fiber có chất lượng tốt nhất.
|
Đăng ký:
Bài đăng (Atom)